تک گویی شیوهای
نمایشی است که از اواخر قرن 19 در نمایشنامهنویسی و داستاننویسی متداول شده
است. در این شیوه ذهنگرایی و درونگرایی مد نظر است که البته با دو رویکرد بیرونی
و درونی ارائه میشود. در تک گویی درونی، آن چه در نمایش شنیده میشود، در خلوت و
تنهایی شخصیت میگذرد، یعنی به نوعی شاهد واگویههای درونی شخصیت هستیم که در
تنهاییاش صورت میگیرد. اما در تک گویی بیرونی، نوعی برونافکنی است که با صدای
مشخص برای یک یا چند شنونده روایت میشود. البته در هر دو مورد تا حد زیادی نظم
معمول در گفتار ذهنی و بیرونی بر هم ریخته است و این به دلیل بیماری شخصیت است.
واگویههای درونی و بیرونی بیانگر تنهایی، وحشت، اضمحلال، روانپریشی، عصبانیت و
خودخوری شخصیت است. در حالت معمول که فرد دچار چنین کنشهای ابرازگرایانه نمیشود،
شخصیت به دنبال درمان خود انگیخته است و لازم است که از درون تنظیم شود. گاهی
روانکاوان چنین وضعیتی را پیش میآورند تا به مرور شخصیت بیمار ذهنی و روانی به
سمت و سوی بهبودی و تخلیه روانی پیش برود.
گاهی
نیز به طور طبیعی خود بیمار با یافتن آدمهای مورد اعتماد یا در رویارویی با طبیعت
به برون فکنی خود میپردازد. در هر دو صورت احتمال درمان وجود دارد. به خصوص اگر
شخصیت بیمار با حمایت جدی اطرافیان روبهرو شود.
مکتبهای ادبی و تک گویی
به لحاظ مکتبهای ادبی، شیوه تک گویی(مونولوگ) جزء
ادبیات اکسپرسیونیستی و نئواکسپرسیونیستی محسوب میشود. در این شیوه ادبی و
نمایشی، هدف وانمایی درونیات بر هم ریخته نمونههایی از آدمهاست که در شرایط
معمول قرار ندارند. این وضعیت در زمان
جنگ و بلایای طبیعی بیشتر بروز پیدا میکند. در زمان جنون زدگی و افسردگیهای خفیف
و شدید نیز بازنمایی و واگویههای درونی در اغلب افراد تشدید میشود
ساختارساختار
تک گوییها عموماً و اغلب با یک نفر در صحنه شکل میگیرد. یک نفر که مدام
حرف میزند و البته حرکات او یا خیلی کند یا خیلی تند
است. بنا بر پیشینه بیماری این حرکات کند و تند میشوند.
شناخت صحیح
هنرمند
تئاتر باید با شناخت صحیح اقدام به
نگارش و اجرای تک گویی نماید. این شناخت براساس مطالعه کتب و عینی افراد
بیمار ممکن خواهد شد. البته شناخت ضرباهنگ این گونه بیماران و ایجاد آن در
صحنه و بهرهمندی از تمهیدات نمایشی برای جذب مخاطب نیز ضروری مینماید. سر
زدن به بیمارستانهای روانی و اعصاب و زندگی کردن با این نوع بیماران باعث
میشود حقیقتی ناب در صحنه بروز پیدا کند که برای همه جذاب به نظر رسد.
تهیه کننده مقاله: علی صابری